Lisans Anlaşmaları ve
Bilişim Hukuku
6. Hafta: Yazılımın Hukuki Sınırları
Mülkiyet Değil,
Kullanım Hakkı
Bir yazılımı satın aldığınızda, genellikle yazılımın kendisine değil, onu belirli kurallar çerçevesinde kullanma hakkına (Lisans) sahip olursunuz. Bu, ev kiralamak gibidir — kullanırsınız ama sahibi değilsiniz.
Kullanım Sınırları
Kaç cihazda kullanılabilir, ticari mi kişisel mi?
Kopyalama & Dağıtım
Kod paylaşılabilir mi, değiştirilebilir mi?
Sorumluluk Reddi
Disclaimer: "Bu yazılımdan doğan zararlardan sorumlu değiliz"
1. LİSANS VERİLMESİ
Bu Sözleşme kapsamında size münhasır olmayan, devredilemez, sınırlı bir lisans verilmektedir.
2. KISITLAMALAR
Yazılımı tersine mühendislik, kaynak koda dönüştürme veya ayrıştırma yapmanız yasaktır.
3. GARANTİ REDDİ
Yazılım "OLDUĞU GİBİ" sağlanmaktadır. Geliştiriciler, ticari elverişlilik veya belirli bir amaca uygunluk konusunda garanti vermez.
4. SORUMLULUK SINIRLAMASI
Hiçbir durumda geliştiriciler dolaylı, arızi, özel veya sonuç olarak ortaya çıkan herhangi bir zarardan sorumlu tutulamaz.
5. FESİH
İşbu Sözleşme, siz herhangi bir hükmünü ihlal ettiğinizde otomatik olarak sona erer.
6. UYGULANACAK HUKUK
İşbu Sözleşme, Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarına tabi olacaktır.
1. LİSANS VERİLMESİ
Bu Sözleşme kapsamında size münhasır olmayan ve devredilemez bir lisans verilmektedir.
2. KISITLAMALAR
Tersine mühendislik yasaktır...
"Okudum, onaylıyorum" derken gerçekten okudunuz mu?
EULA Gerçekleri
Bir EULA okumak ortalama 76 dakika sürer. Yılda 250+ saat!
Araştırmalara göre kullanıcıların sadece %1'i EULA'yı okuyor.
Apple iTunes EULA'sı, Shakespeare'in Hamlet'inden daha uzundur.
"Kabul ediyorum" demek hukuki bir bağlayıcı sözleşme imzalamak anlamına gelir.
Yazılım Lisans Yelpazesi
Açık Kaynak
Open SourceKod erişilebilir. İnceleme, değiştirme ve (lisansa bağlı olarak) dağıtma hakkı verir.
✦ Şeffaflık, topluluk katkısı, güvenlik denetimi avantajı
Kapalı Kaynak
ProprietaryKod gizlidir. Kullanıcı sadece çalıştırılabilir dosyayı kullanır. Tersine mühendislik yasaktır.
✦ Ticari sır, gelir modeli, müşteri desteği avantajı
Açık Kaynak: Hangi Özgürlük?
MIT / BSD
"Her şeyi yapabilirsin, sadece ismimi belirt."
En İzin VericiGNU / GPL
"Kodumu kullanırsan, sen de açık kaynak yapmalısın."
Copyleft (Bulaşıcı)Apache 2.0
"Kullanabilirsin ama patent haklarımı da koruyorum."
Ticari DostuDikkat: GPL lisanslı bir kodu kendi projenizde kullanırsanız, projenizin tamamını açık kaynak yapmanız gerekebilir!
images/cyber_crime.png
TCK ve Bilişim Suçları
Bilişim Sistemine Girme
Yetkisiz erişim, sadece "merak" olsa bile suçtur. 1-3 yıl hapis.
Verileri Bozma / Erişilmez Kılma
Ransomware, DDoS gibi eylemler. 2-5 yıl hapis cezası.
Banka / Kredi Kartı Dolandırıcılığı
Kimlik hırsızlığı ve sahte kart üretimi. 4-7 yıl hapis.
Güncel Vaka Çalışmaları
Google vs. Oracle (2021)
// Oracle'ın sahipliğini iddia ettiği API'ler
import java.lang.Object;
import java.io.InputStream;
import java.util.List;
public class MainActivity extends Activity {
@Override protected void onCreate(Bundle s) {
super.onCreate(s);
List<String> d = new ArrayList<>();
} }
Google, Android'de Java API yapılarını kullandı. ABD Yüksek Mahkemesi: "Adil Kullanım"
✦ API declaration korunsa da reimplementation adil kullanımdır.
GitHub Copilot Tartışması
// Sen yazdın:
def quick_sort(arr):
// 🤖 Copilot önerdi (GPL kodundan mı?):
if len(arr) <= 1: return arr
pivot = arr[0]
left = [x for x in arr if x < pivot]
return quick_sort(left)+[pivot]+...
AI, açık kaynak kodla eğitildi. Ürettiği kod GPL kaynaklı olabilir. Lisans ihlali mi?
✦ Hukuki gri alan — AI üretimi kodun telif durumu belirsiz.
Yazılımcının Hukuki Sorumluluğu
Malpractice?
Bir doktorun hatası can alabilir, bir yazılımcının hatası ise milyonlarca veriyi veya finansal sistemi çökertebilir. Hukuk, "bilerek veya ağır ihmal ile" yapılan hataları cezalandırır.
Kusursuz Yazılım Yoktur
Hukuki koruma için test süreçleri belgelenmelidir.
Sözleşme Önemlidir
Kimin sorumlu olduğu sözleşmede netleştirilmelidir.
images/responsibility.png
Senaryo: Bulaşıcı Lisans
Şirketin en önemli ticari projesinde, yanlışlıkla GPL lisanslı küçük bir kütüphane kullandınız. Teslimine 1 gün kala fark ettiniz.
Yöneticiniz: "Kimse fark etmez, devam et!"
Risk Al
"Küçük kütüphane, fark edilmez. Proje öncelik."
Hukuki Güvenlik
"Raporlarım. İhlal şirketi batırabilir."
GPL ihlali tespit edilirse tüm projenin kaynak kodunu açmak zorunda kalabilirsiniz!
Haftaya Bakış
Sıradaki Konu: Gözetim Toplumu ve Mahremiyet Dengesi
BU HAFTA NE ÖĞRENDİK?
EULA
Lisans Sözleşmesi
Açık Kaynak
MIT, GPL, Apache
TCK 243-245
Bilişim Suçları
Sorumluluk
Yazılımcı Hukuku
Güvenlik için mahremiyetten ne kadar vazgeçebiliriz? Gözetim toplumu kapıda mı?