Fonksiyon mu Yazacağız,
Nesne mi Üreteceğiz?

Yaşayarak, Kod Yazarak Öğreneceğiz

Hedef: dönem sonunda nesne yönelimli, GUI tabanlı Qt uygulamalarını kendin tasarlayıp yazabilmek.

Neden Nesneler?

sayac = 0
def artir():
    global sayac
    sayac += 1

class Sayac:
    def __init__(self):
        self.deger = 0
    def artir(self):
        self.deger += 1

Sınıf mı, Nesne mi?

kaydet = QPushButton("Kaydet")   # 1. nesne
sil    = QPushButton("Sil")      # 2. nesne — ayni sinif, farkli nesne

Bir GUI'de her şey bir nesnedir

Sayac.py

QWidget nesnesi → tüm pencere

QLabel nesnesi
→ "Değer: 0" yazısı

QPushButton nesnesi
→ "Artır" butonu

Üçü de ayrı birer nesne — hepsi aynı pencerede yaşıyor. İşte bu yüzden GUI, nesne yönelimli düşünmeyi öğrenmenin en doğal yoludur.

Kurulum & İlk Pencere

pip install PySide6

from PySide6.QtWidgets import QApplication, QLabel

app = QApplication([])            # her Qt uygulamasi 1 tane ister
etiket = QLabel("Merhaba, Qt!")   # bir NESNE olusturduk
etiket.show()                     # nesneye "kendini goster" dedik
app.exec()                        # olay dongusunu baslat

Sonuç ↓

Merhaba

4 satır → ilk pencere. Ama "etiketi app'e hiç eklemedik, nasıl açıldı?" → sıradaki slayt.

Kap (QWidget) Eklemeden Nasıl Pencere Oldu?

QLabel, QWidget'ten türer → parent verilmezse Qt onu kendi penceresi yapar. Uygulamaya elle eklemezsin: QApplication tektir (singleton), Qt global tutar, her widget otomatik ona bağlanır.

Peki İki Bileşen Olursa? Kap + Düzen

from PySide6.QtWidgets import (QApplication, QWidget,
    QLabel, QPushButton, QVBoxLayout)

app = QApplication([])
pencere = QWidget()               # KAP: üst pencere
duzen = QVBoxLayout(pencere)      # DÜZEN: dizer

duzen.addWidget(QLabel("Merhaba, Qt!"))   # 1. bileşen
duzen.addWidget(QPushButton("Tıkla"))     # 2. bileşen

pencere.show()
app.exec()

Sonuç ↓

Pencere

Tek widget kendi başına pencereydi. Birden çok widget için bir kap (QWidget) gerekir; bileşenleri düzen (QVBoxLayout) dizer, addWidget ile eklenir. Peki düzeni eklemek zorunlu mu? → sıradaki: düzen şart mı?

Düzen Şart mı? Default: Düzen Yok

app = QApplication([])
pencere = QWidget()              # layout() → None
QPushButton("Buton A", pencere) # ikisi de (0, 0)...
QPushButton("B", pencere)       # ...üst üste biner!
pencere.show(); app.exec()

Sonuç ↓

Düzensiz

İki buton köşede üst üste 🙈

Zorunlu değil — ama düzen koymazsan bileşenler (0,0)'da üst üste yığılır, pencere büyüyünce yerinde donar. Elle move()/setGeometry() ile de koyabilirsin; ama asıl kolay ve responsive yol düzenlerdir. → peki hangi düzenler var?

Tek Düzen Değil: Düzen Ailesi

Aynı butonları (A · B · C) kaba koyduk; hangi düzeni seçtiğimiz dizilimi belirler. Kod tek satır değişir: QVBoxLayout → QHBoxLayout → QGridLayout.

VBox

QVBoxLayout Dikey · alt alta

HBox

QHBoxLayout Yatay · yan yana

Grid

QGridLayout Izgara · (w, satır, sütun)

Düzen bir strateji: aynı bileşenler, farklı yerleşim. Üstelik düzenler iç içe de girer → karmaşık arayüzler kuralım.

Düzenler İç İçe Girer addLayout

dis = QVBoxLayout(pencere)          # DIŞ: dikey
dis.addWidget(QLabel("Kaydedilsin mi?"))

satir = QHBoxLayout()               # İÇ: yatay
satir.addWidget(QPushButton("Evet"))
satir.addWidget(QPushButton("Hayır"))
dis.addLayout(satir)               # düzeni düzene ekle!

Sonuç ↓

Onay

Üstte başlık, altta yan yana butonlar

Bir düzeni başka bir düzene addWidget değil addLayout ile eklersin. Böylece dikey + yatay birlikte çalışır — gerçek ekranlar hep iç içe basit düzenlerden kurulur. Ama bu kod hâlâ dağınık → bir sınıfa toplayalım.

Pencereyi Bir Sınıf Yap (→ ile satır satır)

from PySide6.QtWidgets import QApplication, QWidget, QPushButton, QVBoxLayout

class Pencere(QWidget):                 # QWidget'tan KALITIM
    def __init__(self):                 # kurucu metot
        super().__init__()              # ust sinifin kurucusu
        self.setWindowTitle("Hafta 1")  # self = bu nesnenin kendisi
        btn = QPushButton("Tıkla")
        btn.clicked.connect(self.tiklandi)   # sinyal -> slot

        duzen = QVBoxLayout(self)
        duzen.addWidget(btn)

    def tiklandi(self):                 # bir METOT (davranis)
        print("Nesne yonelimli!")

app = QApplication([])
pencere = Pencere()                     # sinifimizdan bir NESNE
pencere.show()
app.exec()

if __name__ == "__main__": — Neden?

class Pencere(QWidget):
    ...                  # sinifimiz

if __name__ == "__main__":   # sadece dogrudan
    app = QApplication([])
    pencere = Pencere()
    pencere.show()
    app.exec()

Özetle: bu blok yalnızca dosya doğrudan çalıştırılınca işler; Pencere'yi başka modüle import edince uygulama kendiliğinden açılmaz.

Peki class Pencere(QWidget) Ne Kazandırdı?

# ham QWidget nesnesi
w = QWidget()
w.show()   # bos pencere

QWidget

Hazır ama bomboş — başlık yok, buton yok, davranış yok.

miras al
+ kendi
parçanı ekle

class Pencere(QWidget):   # devral
    def __init__(self):
        super().__init__()
        self.setWindowTitle("Hafta 1")
        # + QPushButton, QVBoxLayout ...

Hafta 1

Aynı QWidget'ı devraldık + kendi başlığımızı ve butonumuzu ekledik.

Miras işte bu: hazır QWidget'ın her şeyini al, üstüne kendi parçalarını ekle — pencereyi sıfırdan yazmazsın.

Anahtar Satırlar

class Pencere(QWidget):
    def __init__(self):
        super().__init__()
        self.setWindowTitle("Hafta 1")

Dördü de OOP'nin taşıyıcı kolonları: kalıtım, kurucu, üst sınıf çağrısı ve self.

self nedir?

p1 = Pencere()
p2 = Pencere()
p1.tiklandi()   # self  ->  p1
p2.tiklandi()   # self  ->  p2   (ayni metot, farkli nesne)

Aynı Buton, İki Sonuç — Tek Fark: self

def artir(self):
    self.deger += 1        # nesnede saklanir
    self.etiket.setText(
        f"Değer: {self.deger}")

def artir(self):
    deger = 0              # yeniden dogar
    deger += 1
    self.etiket.setText(
        f"Değer: {deger}")

Tek fark self: öznitelik nesnede saklanır; yerel değişken metot bitince ölür (self'i büsbütün unutsan çoğu zaman UnboundLocalError).

Öznitelik · Metot · Kapsülleme

Şimdi hepsini tek bir çalışan uygulamada birleştirelim.

Sayaç — Nesneyi Kur

class SayacPenceresi(QWidget):
    def __init__(self):
        super().__init__()
        self.setWindowTitle("Sayaç")
        self.sayac = 0                  # OZNITELIK (durum)

        self.etiket = QLabel("Değer: 0")
        btn = QPushButton("Artır (+1)")
        btn.clicked.connect(self.artir) # olay -> metot

        duzen = QVBoxLayout(self)
        duzen.addWidget(self.etiket)
        duzen.addWidget(btn)

Sonuç ↓

Sayac

Sayaç — Davranışı Ekle

    def artir(self):              # METOT (davranis)
        self.sayac += 1           # 1) durumu degistir
        self.etiket.setText(
            f"Değer: {self.sayac}")  # 2) arayuzu guncelle

Butona Bas, Nesne Tepki Versin

Buradaki pencere gerçekten çalışıyor: tıkladığında self.sayac artar, soldaki satırlar sırayla işler, QLabel tazelenir. Kod = davranış.

Her Nesnenin Kendi self'i Vardır

Aynı sınıftan iki nesne ürettik. Birini artır → diğeri değişmez. Kanıtı sen tıkla:

a = SayacPenceresi()   # kendi self.sayac'i
b = SayacPenceresi()   # AYRI self.sayac'i

Bağımsızlar çünkü a.sayac ile b.sayac bellekte ayrı yerlerde. İşte "nesne" budur.

Anladın mı? Tıkla, Gör

Bir Tur Daha

Bu Hafta Ne Öğrendik?

Sayaç'ı Sen Büyüt

Bu haftaki SayacPenceresi uygulamasını aç ve üç adımı ekle — küçük ama gerçek bir nesne yönelimli uygulama.

🎯 3. görev "nesne" kavramının kalbidir: her nesnenin kendi self.sayac'ı vardır.